สิ่งที่ต้องจับตาต่อ (What to watch)

• แนวโน้มการขยายตัวของแบรนด์จากต่างประเทศในกลุ่มที่ไม่ใช่สินค้าฟุ่มเฟือยในฮ่องกง
• กลยุทธ์การปรับตัวของเจ้าของพื้นที่ค้าปลีกเพื่อตอบสนองต่อพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป
• ผลกระทบต่อค่าเช่าในย่านช็อปปิ้งสำคัญของฮ่องกงในระยะต่อไป

ภูมิทัศน์ค้าปลีกฮ่องกงเปลี่ยนผ่าน

ภาคอสังหาริมทรัพย์เพื่อการค้าปลีกของฮ่องกงกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญ จากเดิมที่เคยถูกครอบงำโดยแบรนด์หรูระดับโลก ปัจจุบันพื้นที่ว่างจำนวนมากกำลังถูกเติมเต็มโดยผู้ประกอบการรายใหม่ โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม (F&B) และสินค้าไลฟ์สไตล์ที่เน้นสร้างประสบการณ์ให้กับลูกค้า การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวของเจ้าของพื้นที่ที่เริ่มมองหาผู้เช่าที่สามารถสร้างความคึกคักและดึงดูดผู้คนให้เข้ามาในพื้นที่ได้จริง

Nap Tea: คลื่นลูกใหม่พิสูจน์ตลาด

ตัวอย่างที่ชัดเจนของการเปลี่ยนแปลงนี้คือความสำเร็จของ Nap Tea แบรนด์ชาจากไต้หวัน ซึ่งเปิดสาขาแรกในย่านมงก๊กเมื่อเดือนกุมภาพันธ์และได้รับการตอบรับอย่างล้นหลาม จนสามารถขยายสาขาที่ 9 ได้ในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี แดน หลิน (Dan Lin) หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งกล่าวว่า ความท้าทายสำคัญคือค่าเช่าที่สูงในฮ่องกง แต่ความสำเร็จของแบรนด์พิสูจน์ให้เห็นว่าหากผลิตภัณฑ์มีความแข็งแกร่งพอ ก็สามารถเอาชนะแรงกดดันด้านต้นทุนได้

ความสำเร็จของ Nap Tea ไม่ได้อยู่แค่การเปิดสาขาใหม่ แต่คือการสร้างฐานลูกค้าประจำได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าประหลาดใจและเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้แบรนด์เติบโตได้อย่างยั่งยืนในตลาดที่มีการแข่งขันสูง

กลยุทธ์ใหม่ของเจ้าของพื้นที่

ในอดีต เจ้าของพื้นที่มักจะพิจารณาผู้เช่าจากความสามารถในการจ่ายค่าเช่าสูง ซึ่งแบรนด์หรูมักจะได้เปรียบ แต่ปัจจุบันสถานการณ์ได้เปลี่ยนไปแล้ว ปัจจัยสำคัญที่ถูกนำมาพิจารณาคือความสามารถในการดึงดูดลูกค้า (foot traffic) ของแบรนด์นั้นๆ

• การเน้นทราฟฟิก: แบรนด์ที่สามารถสร้างกระแสและดึงดูดผู้คนให้มาที่ร้านได้ จะได้รับความสนใจจากเจ้าของพื้นที่มากขึ้น
• ความหลากหลาย: การมีผู้เช่าที่หลากหลายประเภท ทั้งร้านอาหาร คาเฟ่ และร้านค้าไลฟ์สไตล์ ช่วยสร้างความน่าสนใจให้กับพื้นที่โดยรวม
• ความยืดหยุ่น: เจ้าของพื้นที่อาจเสนอเงื่อนไขการเช่าที่ยืดหยุ่นมากขึ้นเพื่อดึงดูดผู้เช่ารายใหม่ที่มีศักยภาพ

สรุปใจความสำคัญ

• ตลาดค้าปลีกฮ่องกงกำลังเปลี่ยนจากยุคของแบรนด์หรูไปสู่ยุคของผู้เช่าที่เน้นสร้างประสบการณ์และดึงดูดทราฟฟิก เช่น กลุ่ม F&B และไลฟ์สไตล์
• ความสำเร็จของ Nap Tea เป็นตัวอย่างที่ชี้ว่าผลิตภัณฑ์ที่แข็งแกร่งสามารถเอาชนะอุปสรรคด้านค่าเช่าที่สูงในฮ่องกงได้
• เจ้าของพื้นที่ให้เช่ากำลังปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ โดยให้ความสำคัญกับความสามารถในการดึงดูดลูกค้าของผู้เช่ามากกว่าความสามารถในการจ่ายค่าเช่าสูงเพียงอย่างเดียว

ตารางตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-Check)

Reference Site: SCMP

กลุ่มธุรกิจเอสเอ็มอีที่น่าสนใจ ธุรกิจมาแรง

1. ธุรกิจชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากอุปสงค์ภายในประเทศ โดยเฉพาะอุปกรณ์สื่อสาร อุปกรณ์การแพทย์ขณะที่การส่งออกมีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

2. ธุรกิจยานยนต์และชิ้นส่วน เนื่องจากตลาดคู่ค้าสำคัญของไทยทั้ง เอเซีย ยุโรป และสหรัฐอเมริกา เริ่มกระเตื้องขึ้น กอรปกับไทยเป็นฐานการผลิตยานยนต์และชิ้นส่วนในภูมิภาคอาเซียน ทำให้สินค้าในกลุ่มธุรกิจนี้มีโอกาสสูงโดยเฉพาะในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้าน

3. ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่ม ผลจากแนวโน้มของอาหารเพื่อสุขภาพความงาม และอาหารเฉพาะกลุ่ม เช่น คนอ้วน คนป่วย ทารก หรือ นักกีฬามีลู่ทางที่ดี

4. ธุรกิจการบริการด้านการศึกษา เนื่องจากมีการส่งเสริมการศึกษานอกระบบเพิ่มสูงขึ้น เพื่อรองรับการสร้าง Knowledge Economy รวมถึงการเปิดการค้าเสรี การแข่งขันด้านการงานสูงขึ้น คุณภาพของบุคลากรจึงสำคัญ ทำให้การศึกษาเป็นตัวเลือกสำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถ

5.ธุรกิจด้านพลังงาน ผลจากต้นทุนมีทิศทางลดต่ำลง ขณะที่การลงทุนทั้งภาครัฐและภาคเอกชนขยายตัว โดยเฉพาะธุรกิจพลังงานทดแทนเนื่องจากกระแสความสนใจเรื่องความมั่นคงด้านพลังงาน

6. ธุรกิจภาคเกษตรกรรม เนื่องจากสามารถเชื่อมโยงการผลิตในกลุ่ม CLMV ตามการเปิด AEC และเป็นธุรกิจต้นน้ำของธุรกิจเกษตรแปรรูปอาหาร ยา และพลังงานทดแทน ที่มีแนวโน้มการเติบโตสูง

7. ธุรกิจก่อสร้าง เนื่องจากได้รับโอกาสจากการเปิด AEC ที่แต่ละประเทศมีการพัฒนาทั้งระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน งานพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ต่างๆ ขณะที่ภาครัฐของไทยมีการลงทุนพัฒนาระบบขนส่งขนาดใหญ่ ทั้งรถไฟฟ้า รถไฟรางคู่ ฯลฯ

8. ธุรกิจการขนส่งและโลจิสติกส์ มีโอกาสเติบโตตามการขยายตัวทางเศรษฐกิจภายในประเทศ และการเปิด AEC ที่จะเชื่อมโยงการขนส่งมวลชนและสินค้าได้มากขึ้น

9.ธุรกิจท่องเที่ยว เนื่องจากการท่องเที่ยวของไทยมีศักยภาพการแข่งขันทั้งในตลาดโลกและตลาดภูมิภาค ที่สำคัญการเปิด AEC จะทำให้สามารถเชื่อมโยงเครือข่ายท่องเที่ยวในกลุ่ม CLMV ได้ด้วย และผลจากการเมืองที่มีเสถียรภาพทำให้ทิศทางการท่องเที่ยวไทยสดใส

10. ธุรกิจการบริการด้านสุขภาพ ผลจากความตื่นตัวด้านสุขภาพ ด้านการชะลอวัย และโครงสร้างทางสังคมเข้าสู่ยุคสังคมผู้สูงอายุ รวมถึงการเข้าถึงข้อมูลข่าสารแหล่งความรู้เรื่องสุขภาพ ทำให้เกิดการตื่นตัวใส่ใจสุขภาพเพิ่มขึ้น

11. ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) และอุตสาหกรรมสร้างสรรค์เนื่องจากนโยบายการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิตอลของรัฐบาล จะสร้างความตื่นตัวในการพัฒนาระบบ IT และระบบ ICT ทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน รวมถึงความต้องการจากตลาดต่างประเทศ

กลุ่มธุรกิจที่มีแนวโน้มการเติบโตที่ดีนี้ เนื่องจากปัจจัยต่างๆทั้งจากนอกและในประเทศจึงทำให้มีโอกาสมาก รวมถึงการสันับสนุนจากภาครัฐด้วย ทั้งการเพิ่มของเงินเดือนข้าราชการ การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ การปรับโครงสร้างราคาพลังงาน การลดอัตราภาษีสำหรับผู้ประกอบการ SMEs การจัดตั้งกองทุนร่วมลงทุนสำหรับผู้ประกอบการ SMEs

จากบทความของ SCBSME เรื่อง แนวโน้มอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม (อียู) ปี 2557  โดย SCBSME อ้างอิงจากแหล่งข่าว Food navigator รายงานว่า บริษัทวิจัยด้านการตลาด RTS Resource ของอังกฤษ ได้เปิดเผยผลการวิจัยว่าแนวโน้มแนวโน้มของอาหารและเครื่องดื่มในปี 2557 ประกอบด้วย 5 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. อาหารธรรมชาติสูง (Natural highs) จากผลการวิจัยพบว่า แนวคิดเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ธรรมชาติและปลอดคาร์เฟอีนที่ให้พลังงานหรือไม่ได้ ให้พลังงานแต่บริโภคเพื่อผ่อนคลาย (Anti-energy relaxation) กำลังแพร่ขยายไปยังอาหารประเภทอื่นๆ ภายหลังจากที่เคยถูกจำกัดอยู่เพียงแค่กลุ่มเครื่องดื่ม โดยผลิตภัณฑ์เหล่านี้ได้ขยายตัวออกมาจากร้านขายอาหารเพื่อสุขภาพซึ่งมีอยู่ เพียงกลุ่มเล็กๆ ไปสู่ร้านค้าปลีกหลักในรูปแบบของผลิตภัณฑ์ของขบเคี้ยวและเครื่องดื่มซึ่ง เป็นที่รู้จัก

2. อาหารสำเร็จรูปแบบขั้นตอนเดียว (One-step convenience) จากรายงานพบว่า ผู้บริโภคกำลังมองหาผลิตภัณฑ์ที่สะดวกและเตรียมพร้อมแล้วเพื่อให้ผู้บริโภค เตรียมปรุงเพียงขั้นตอนเดียว ซึ่งแตกต่างจากกลุ่ม ready meals ที่ไม่ต้องเตรียมอะไรทั้งสิ้นโดยเพียงนำเข้าเตาเท่านั้น เนื่องจากผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ให้ความรู้สึกว่าผู้บริโภคมีส่วนในการปรุงหรือ เตรียมอาหารบ้าง โดยใช้เวลาไม่เกิน 35 นาที ประกอบกับอาหารกลุ่ม ready meals มีกระแสว่าไม่ดีต่อสุขภาพ มีไขมันและเกลือสูง โดยปัจจุบันได้มีผู้ประกอบการใหม่ๆ เริ่มเข้ามาทำธุรกิจนี้ และบางรายเป็นผู้ประกอบการ ready meal ที่เข้ามาทำธุรกิจนี้ด้วย

3. อาหารที่วัตถุดิบต้องหาตามธรรมชาติ (Foraged ingredients) ขณะนี้มีความสนใจในผลิตภัณฑ์ที่ใส่วัตถุดิบต้องหาจากธรรมชาติทั้งในท้องถิ่น และตามฤดูกาลเพิ่มมากขึ้น โดยในปี 2557 คาดว่าผู้ผลิตจะเริ่มใส่วัตถุดิบที่ต้องหาตามธรรมชาติในผลิตภัณฑ์ที่เข้าถึง ได้และเป็นที่รู้จัก ด้วยวัตถุดิบ อาทิ สาหร่าย เห็ด truffle ผลกุหลาบ (rosehip) เห็ดป่า ปรากฏในผลิตภัณฑ์ที่คุ้นเคย จากรายงานระบุว่าปัจจุบันนี้เริ่มมีแนวโน้มที่พวกพ่อครัวคนดัง (celebrity chefs) ได้ทำอาหารที่เป็น buying local ในอังกฤษ อิตาลี และสเปน เป็นต้น ความเห็น/คำสั่ง

4. อาหารที่มีรสชาติอร่อยโดยไม่เสียสุขภาพ (Flavour-full benefits) ผู้บริโภคกำลังมองหาผลิตภัณฑ์ทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพที่ใส่วัตถุดิบและรส ชาติที่น่าสนใจ โดยแนวโน้มนี้สามารถอยู่ร่วมกับผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพซึ่งจะดึงดูดผู้บริโภค จากรสชาตินอกเหนือจากคุณประโยชน์ของตัวสินค้าเอง และจะทำให้ผลิตภัณฑ์สามารถเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคได้กว้างขึ้น ซึ่งรายงานได้ระบุว่ารสชาติที่ดีไม่ได้ขัดต่อผลด้านสุขภาพเสมอไป

5. ผลิตภัณฑ์โปรตีนธรรมชาติที่บริโภคได้สะดวก (Next generation proteins) รายงานระบุว่าจากความสนใจในอาหารที่มีโปรตีนสูงที่เพิ่มมากขึ้น ผู้บริโภคกำลังมองหาผลิตภัณฑ์โปรตีนจากธรรมชาติที่สะดวกและเข้าถึงง่าย ซึ่งโปรตีนต่างจากคาร์โบไฮเดรทซึ่งถูกโจมตีในทางลบในด้านสุขภาพ โดยผลิตภัณฑ์ที่มีโปรตีนสูงและคาร์โบไฮเดรทต่ำก็ไม่ได้สร้างความรู้สึกที่ ไม่ดีต่ออาหารนั้นว่าจะแค่ดีต่อสุขภาพเพียงอย่างเดียว แต่กลับทำให้ผู้บริโภครู้สึกว่าดีต่อสุขภาพและอร่อยด้วย อย่างไรก็ตาม แนวโน้มนี้ยังคงเพิ่งเกิดขึ้นโดยเริ่มมีผลิตภัณฑ์ในร้านค้าปลีกหลัก แต่ยังคงต้องจับตามองต่อไป

ทั้งนี้โดยที่สินค้าอาหารเป็นหนึ่งในสินค้าหลักที่ทำรายได้ให้กับประเทศไทย และอาหารไทยเป็นสินค้าที่มีชื่อเสียงในระดับโลกว่ามีรสชาติดีและมีคุณภาพสูง ประกอบกับในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจยุโรปที่ผู้บริโภคหันมาบริโภคสินค้าประเภทกึ่งสำเร็จรูปหรือประกอบอาหารเองมากกว่าการเข้าร้านอาหารนั้น ผู้ผลิตและผู้ส่งออกควรติดตามแนวโน้มของตลาดในต่างประเทศเพื่อปรับปรุง ผลิตภัณฑ์ให้เข้ากับแนวโน้มของตลาด เพื่อรักษาส่วนแบ่งตลาดและสามารถแข่งขันได้ในอนาคต

ผู้สนับสนุนข้อมูล: สำนักงานพาณิชย์ในต่างประเทศฯ ณ กรุงบรัสเซลส์

ขอบคุณ SCBSME , scbsme.com