ทำความเข้าใจ Credit Spread ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ในโลกของการลงทุนตราสารหนี้ คำว่า Credit Spread หรือ ‘ส่วนต่างเครดิต’ เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดที่สำคัญที่สุดที่นักลงทุนมืออาชีพใช้ในการวิเคราะห์ตลาด โดยแก่นแท้แล้ว Credit Spread คือการวัดผลตอบแทนส่วนเพิ่มที่นักลงทุนจะได้รับเพื่อเป็นการชดเชยความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจากการลงทุนในหุ้นกู้ของบริษัทเอกชน เมื่อเทียบกับการลงทุนในสินทรัพย์ที่ปราศจากความเสี่ยงด้านเครดิต (Risk-Free Asset) อย่างพันธบัตรรัฐบาล

สูตรง่ายๆ คือ: Credit Spread = อัตราผลตอบแทนของหุ้นกู้ – อัตราผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาล (ที่มีอายุเท่ากัน)

ตัวอย่างเช่น หากหุ้นกู้ของบริษัท A อายุ 10 ปี ให้ผลตอบแทน 5% ต่อปี ในขณะที่พันธบัตรรัฐบาลอายุ 10 ปี ให้ผลตอบแทน 3% ต่อปี Credit Spread จะเท่ากับ 2% หรือ 200 Basis Points (bps) ตัวเลข 2% นี้คือ ‘ค่าชดเชยความเสี่ยง’ ที่ตลาดมอบให้กับนักลงทุนที่ยอมรับความเสี่ยงว่าบริษัท A อาจผิดนัดชำระหนี้ได้ในอนาคต

Credit Spread บอกอะไรกับนักลงทุน?

Credit Spread ไม่ใช่แค่ตัวเลขส่วนต่างธรรมดา แต่มันเป็นเหมือนกระจกที่สะท้อนมุมมองและความเชื่อมั่นของนักลงทุนทั้งตลาดที่มีต่ออนาคตของเศรษฐกิจและบริษัทผู้ออกหุ้นกู้ เราสามารถตีความการเคลื่อนไหวของ Spread ได้ดังนี้

• Spread กว้างขึ้น (Widening Spread): เป็นสัญญาณว่านักลงทุนกำลังมองเห็นความเสี่ยงในระบบเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น พวกเขาจึงเรียกร้องผลตอบแทนที่สูงขึ้นเพื่อชดเชยความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ที่อาจเกิดขึ้นได้ เหตุการณ์นี้มักเกิดขึ้นในช่วงที่เศรษฐกิจเริ่มชะลอตัวหรือเข้าสู่ภาวะถดถอย บริษัทต่างๆ มีแนวโน้มที่จะมีผลประกอบการแย่ลง ทำให้ความสามารถในการชำระหนี้ลดลงตามไปด้วย
• Spread แคบลง (Narrowing Spread): เป็นสัญญาณเชิงบวกที่บ่งชี้ว่านักลงทุนมีความเชื่อมั่นต่อเศรษฐกิจสูง มองว่าความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้ต่ำลง จึงไม่ต้องการส่วนชดเชยความเสี่ยงที่สูงเท่าเดิม สถานการณ์เช่นนี้มักเกิดขึ้นในช่วงที่เศรษฐกิจกำลังเติบโตแข็งแกร่ง บริษัทมีผลกำไรดี และมีเสถียรภาพทางการเงิน

อ่านเพิ่ม: NPL คืออะไร? อ่านสัดส่วนหนี้เสียเพื่อดูสุขภาพธนาคาร

ปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อ Credit Spread

การเปลี่ยนแปลงของ Credit Spread ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างไร้เหตุผล แต่มีปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญหลายประการที่นักลงทุนควรจับตามองอย่างใกล้ชิด

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อันดับความน่าเชื่อถือเป็นปัจจัยที่เห็นภาพชัดเจนที่สุด หุ้นกู้กลุ่ม Investment Grade (BBB- ขึ้นไป) จะมี Spread ที่แคบกว่ากลุ่ม High-Yield หรือ Junk Bond (BB+ ลงมา) อย่างมีนัยสำคัญ เพราะตลาดมองว่าความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้แตกต่างกันมาก

อ่านเพิ่ม: BOJ ขึ้นดอกเบี้ย แตะระดับสูงสุดในรอบ 30 ปี ดันบอนด์ยีลด์ 10 ปีทะลุ 2%

วิธีนำ Credit Spread ไปใช้ในการตัดสินใจ

นักลงทุนสามารถใช้ Credit Spread เป็นเครื่องมือประกอบการตัดสินใจได้หลายมิติ เช่น การประเมินความคุ้มค่าของหุ้นกู้รายตัว โดยเปรียบเทียบ Spread ของหุ้นกู้ที่สนใจกับหุ้นกู้ตัวอื่นในอุตสาหกรรมเดียวกันและมีอันดับเครดิตใกล้เคียงกัน หากหุ้นกู้ตัวหนึ่งให้ Spread ที่สูงกว่าอย่างชัดเจน อาจหมายถึงตลาดมองเห็นความเสี่ยงบางอย่างที่ซ่อนอยู่ หรืออาจเป็นโอกาสในการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนน่าสนใจก็ได้ ซึ่งต้องวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานของบริษัทนั้นๆ เพิ่มเติม

นอกจากนี้ ผู้จัดการกองทุนและนักวิเคราะห์มหภาคยังใช้ดัชนี Credit Spread โดยรวมของตลาด (เช่น BofA US High Yield Index Option-Adjusted Spread) เพื่อจับสัญญาณการเปลี่ยนแปลงของวัฏจักรเศรษฐกิจ หากดัชนี Spread เริ่มกว้างขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาจเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าว่าเศรษฐกิจกำลังจะเข้าสู่ช่วงชะลอตัว ซึ่งอาจนำไปสู่การปรับพอร์ตการลงทุนเพื่อลดความเสี่ยงโดยรวม

โดยสรุป Credit Spread เป็นมากกว่าแค่ส่วนต่างของตัวเลข แต่เป็นภาษาที่ตลาดใช้สื่อสารเกี่ยวกับความเสี่ยงและความเชื่อมั่น การทำความเข้าใจและติดตามการเปลี่ยนแปลงของมัน จะช่วยให้นักลงทุนสามารถตัดสินใจในตลาดตราสารหนี้ได้อย่างรอบคอบและมองเห็นภาพรวมของเศรษฐกิจได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Credit Spread สามารถติดลบได้หรือไม่?

ในทางทฤษฎีแล้วไม่สามารถติดลบได้ เนื่องจากหุ้นกู้ของภาคเอกชนย่อมมีความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้สูงกว่าพันธบัตรรัฐบาลของประเทศเดียวกันเสมอ ดังนั้นผลตอบแทนของหุ้นกู้จึงควรสูงกว่าพันธบัตรรัฐบาล ทำให้ส่วนต่างเป็นบวกเสมอ

เราจะดูข้อมูล Credit Spread ได้จากที่ไหน?

ข้อมูล Credit Spread สามารถดูได้จากผู้ให้บริการข้อมูลทางการเงินชั้นนำ เช่น Bloomberg, Refinitiv Eikon หรือเว็บไซต์ข่าวการเงินที่น่าเชื่อถือ นอกจากนี้ รายงานบทวิเคราะห์จากบริษัทหลักทรัพย์และสมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) ก็มีการให้ข้อมูลและบทวิเคราะห์เกี่ยวกับ Spread ของตลาดหุ้นกู้ไทยเช่นกัน

Yield Spread กับ Credit Spread เหมือนกันหรือไม่?

สองคำนี้มักใช้สลับกัน แต่มีความหมายแตกต่างกันเล็กน้อย Yield Spread เป็นคำที่กว้างกว่า หมายถึงส่วนต่างผลตอบแทนระหว่างตราสารหนี้สองชนิดใดๆ ก็ได้ ในขณะที่ Credit Spread จะเจาะจงถึงส่วนต่างผลตอบแทนที่เกิดจากความเสี่ยงด้านเครดิตโดยเฉพาะ ซึ่งโดยทั่วไปคือการเทียบกับพันธบัตรรัฐบาล

Credit Spread ที่ดีควรเป็นเท่าไหร่?

ไม่มีคำตอบที่ตายตัวว่า Spread ที่ ‘ดี’ ควรเป็นเท่าไหร่ เพราะมันขึ้นอยู่กับอันดับเครดิตของผู้ออกหุ้นกู้, อายุของตราสาร, อุตสาหกรรม และสภาวะตลาดในขณะนั้น สิ่งสำคัญคือการเปรียบเทียบ Spread กับค่าเฉลี่ยในอดีตและกับบริษัทอื่นที่มีความเสี่ยงใกล้เคียงกัน เพื่อประเมินว่าผลตอบแทนที่ได้รับนั้นสมเหตุสมผลกับความเสี่ยงหรือไม่